Les Misérables in het West End: het verhaal achter de langstlopende musical van Londen

Van Parijs naar Londen: een onverwachte reis

Het begint in Frankrijk. In 1980 besluiten componist Claude-Michel Schönberg en tekstschrijver Alain Boublil om de roman die Victor Hugo in 1862 publiceerde tot musical te bewerken. De Franse versie gaat in het Palais des Sports in Parijs voor tienduizenden bezoekers. Het publiekssucces is meteen groot, maar de productie krijgt geen blijvende plek op de Parijse podia.

Het is de Britse producent Cameron Mackintosh die de internationale potentie ziet. Samen met de Royal Shakespeare Company en met nieuwe Engelse teksten van Herbert Kretzmer opent Les Misérables op 8 oktober 1985 in het Barbican Theatre in Londen. De recensies zijn lauw — verschillende Londense kranten vinden de voorstelling te sentimenteel, te Frans — maar het publiek is direct verkocht.

De productie verhuist al snel naar het Palace Theatre en daarna naar het Queen’s Theatre, tegenwoordig het Sondheim Theatre, waar de voorstelling nog altijd speelt. Sinds 1985 loopt ze vrijwel onafgebroken; de uitzonderingen zijn de verbouwing van het theater in 2019 en de sluiting tijdens de pandemie.

One Day More — Les Misérables in het Sondheim Theatre. Foto door Danny Kaan.

Waarom het na veertig jaar nog werkt

Weinig voorstellingen doorstaan de tijd zo goed. Daar zijn verschillende redenen voor.

Ten eerste de universaliteit van het onderwerp. Hugo schrijft niet alleen het leven van Jean Valjean, maar over recht en onrecht, over inkeer, revolutie en opgeofferde liefde. Thema’s die niet verouderen en zich niets aantrekken van grenzen. Een Londens publiek in 2026 wordt door dezelfde emotionele mechanismen geraakt als een Parijs publiek in 1980 of een Amsterdams publiek in 1991.

Ten tweede de muziek. Schönbergs partituur heeft een melodische rijkdom die in het genre zeldzaam is. I Dreamed a Dream, One Day More en Bring Him Home zijn losgekomen van de voorstelling en standards geworden in talentenjachten, concerten en films.

Ten derde de regie. Trevor Nunn en John Caird legden met hun beroemde draaitoneel en epische tableaus een visuele basis die decennialang vrijwel onaangetast is gebleven.

Het Nederlandse spoor

De Nederlandse première in Carré, februari 1991, gold als een mijlpaal voor de Nederlandse musical: een grote internationale titel, in het Nederlands, met een cast die daarna het genre zou bepalen. Voor Danny de Munk betekende de rol van Marius het begin van een tweede carrière als musicalacteur.

Juist daarom is de Londense versie interessant voor Nederlandse bezoekers: hetzelfde werk, maar in de oorspronkelijke enscenering waar alle andere producties op teruggaan — in een zaal die al decennia op deze ene voorstelling is ingericht.

Wat u vandaag te zien krijgt

De huidige productie speelt in het Sondheim Theatre, Shaftesbury Avenue 51, midden in het West End. De zaal telt ongeveer 1.000 plaatsen en biedt een opvallend goede akoestiek en een nabijheid tot het toneel die de avond bijzonder intens maakt.

De voorstelling duurt 2 uur en 50 minuten, inclusief 15 minuten pauze. Een lange avond, waar niemand over klaagt: het tempo blijft hoog, de emotie constant, en de pauze valt precies op een van de sterkste dramatische crescendo’s van de hele musical.

De barricaden — Les Misérables in het Sondheim Theatre. Foto door Danny Kaan.

Moet uw Engels vloeiend zijn?

Nee — en precies daarom wordt Les Misérables zo vaak aanbevolen als eerste West End-voorstelling voor wie het Engels niet als moedertaal heeft. Het verhaal is bekend, de muziek vertrouwd en de enscenering visueel genoeg om de gesproken passages niet in de weg te laten zitten. Veel Nederlandse bezoekers die nog nooit een voorstelling in het Engels hadden gezien, zijn hier begonnen.

Een tip vooraf: hebt u de verfilming van Tom Hooper uit 2012 met Hugh Jackman, Russell Crowe en Anne Hathaway nog niet gezien, kijk hem dan voor vertrek. Hij volgt de toneelversie op de voet en geeft u alle houvast die u nodig hebt. Een paar hoofdstukken uit Hugo herlezen — Fantine, Cosette, Éponine, inspecteur Javert — maakt de avond nog rijker.

Kaarten boeken

Les Misérables is regelmatig uitverkocht, zeker in het weekend en tijdens schoolvakanties. Boek ruim van tevoren, het liefst enkele weken voor uw bezoek. Met een beoordeling van 4,9 van 5 uit meer dan 3.000 recensies behoort de voorstelling tot de best beoordeelde van het hele West End.

Boek uw kaarten voor Les Misérables in het Sondheim Theatre bij London Box Office — e-tickets en directe bevestiging.

Of het nu uw eerste reis naar Londen is of uw tiende: Les Misérables is een van die voorstellingen waar niemand spijt van krijgt. Hugo’s roman op dit niveau op een buitenlands podium zien — en beseffen dat juist de universaliteit ervan de wereld heeft veroverd — laat zich moeilijk weerstaan.